☀️ تکین مورنینگ | چهارشنبه ۱۲ آگوست ۲۰۲۶: رکورد ۴۰۰ وصله مایکروسافت و دسکتاپ لینوکس OpenAI

مایکروسافت با ۴۰۰ وصله امنیتی رکورد زد؛ یک Zero-Day کره‌شمالی در حال حاضر فعال است

صبح سه‌شنبه ۱۳ اوت ۲۰۲۶، مایکروسافت در رویداد ماهانه Patch Tuesday خود بیش از ۴۰۰ آسیب‌پذیری امنیتی را یکجا منتشر کرد. این عدد نه تنها رکورد تاریخی است، بلکه نشان‌دهنده تغییر استراتژی در تیم امنیت ردموند است. از این تعداد، سه مورد به عنوان Zero-Day شناسایی شدند که یکی از آن‌ها به صورت فعال در حملات واقعی استفاده شده است. آسیب‌پذیری اصلی با شماره CVE-2026-68820 در درایور WinSock ویندوز قرار داشت و امتیاز CVSS آن ۷.۰ ثبت شده. گزارش‌های Bleeping Computer و Krebs on Security نشان می‌دهند که این باگ توسط گروه Lazarus وابسته به کره شمالی در چند حمله هدفمند مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. مایکروسافت در بیانیه رسمی اعلام کرد تیم MSRC تمام سرورهای Azure را در عرض ۴۸ ساعت پچ کرده است. بقیه آسیب‌پذیری‌ها طیف گسترده‌ای را پوشش می‌دهند: ویندوز ۱۰ و ۱۱، آفیس، Exchange Server، SharePoint، Azure Active Directory و Visual Studio. از نظر شدت، ۴۲ مورد به عنوان Critical درجه‌بندی شدند که اکثراً مربوط به Remote Code Execution و Privilege Escalation هستند.

تحلیل‌گران SecurityWeek اشاره می‌کنند که این حجم وصله نشانه تغییر رویکرد از انتشار تدریجی به انتشار انبوه است. مایکروسافت در گذشته برخی آسیب‌پذیری‌های کم‌خطر را به ماه‌های بعد موکول می‌کرد، اما حالا تصمیم گرفته تمام موارد شناسایی‌شده را یکجا منتشر کند تا از انباشت بدهی امنیتی جلوگیری شود. برای سازمان‌ها و مدیران IT، این یعنی یک آخر هفته شلوغ. باید اولویت‌بندی کنند کدام سرورها را ابتدا پچ کنند. مایکروسافت توصیه کرده سرورهای Exchange و Domain Controller‌ها اولویت اول هستند، سپس کلاینت‌های ویندوز ۱۰ و ۱۱. برای ویندوز ۱۰ که از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ به ESU منتقل شده، این آپدیت به صورت اتوماتیک منتشر نمی‌شود. نکته قابل توجه دیگر، دو آسیب‌پذیری عمومی‌شده (Publicly Disclosed) است که جزئیات فنی آن‌ها قبل از انتشار وصله در اینترنت منتشر شده بود. این دو باگ در Office 2016 و SharePoint Server 2019 قرار دارند و می‌توانند به مهاجمان اجازه دهند فایل‌های مخرب را از طریق ایمیل یا لینک‌های فیشینگ اجرا کنند.

OpenAI اپلیکیشن ChatGPT را روی لینوکس راه‌اندازی کرد؛ حالا سه سیستم‌عامل اصلی را پوشش می‌دهد

یازدهم اوت ۲۰۲۶، OpenAI نسخه Preview اپلیکیشن دسکتاپ ChatGPT را برای توزیع‌های اصلی لینوکس منتشر کرد. این اپلیکیشن شامل سه بخش است: ChatGPT استاندارد، ChatGPT Work برای سازمان‌ها و Codex که موتور کدنویسی OpenAI است. پشتیبانی از توزیع‌های لینوکس به Ubuntu 24.04 LTS، Ubuntu 26.04 LTS، Debian 13، Fedora 43 و Fedora 44 محدود است. این انتخاب نشان می‌دهد OpenAI روی دیستروهایی تمرکز کرده که بیشتر در محیط‌های توسعه نرم‌افزار و سرور استفاده می‌شوند. TechCrunch گزارش داد که این اپلیکیشن شامل قابلیت مدیریت پروژه، یکپارچگی با مرورگر و اتصال Native به سیستم‌عامل است. کاربر می‌تواند مستقیماً از ترمینال دستورات را به ChatGPT ارسال کند یا از Clipboard متن را کپی کرده و پرسش خود را سریع‌تر بفرستد.

زمان‌بندی این انتشار جالب است. OpenAI همزمان با Microsoft Build 2026 این خبر را اعلام کرد، درست زمانی که مایکروسافت در حال رونمایی از GitHub Copilot Workspace بود. این می‌تواند نشانه رقابت مستقیم میان دو غول در حوزه AI-assisted coding باشد. از نظر فنی، این اپلیکیشن روی Electron بنا شده و حجم نصبی آن حدود ۲۸۰ مگابایت است. برخی کاربران در Reddit شکایت کرده‌اند که این اندازه برای یک برنامه چت زیادی سنگین است، اما OpenAI توضیح داده بخش اعظم این حجم مربوط به ماژول Codex و مدل‌های پیش‌بینی کد آفلاین است. یک ویژگی منحصربه‌فرد این اپلیکیشن، قابلیت Auto-Completion آفلاین است. حتی اگر اینترنت قطع باشد، Codex می‌تواند پیشنهادات کد را بر اساس مدل‌های محلی ارائه دهد. البته این قابلیت فقط برای زبان‌های محبوب مثل Python، JavaScript، TypeScript و Go فعال است. مقایسه این اپلیکیشن با رقیبان نشان می‌دهد OpenAI در تلاش است تا جایگاه خود را در بازار Developer Tools تثبیت کند. GitHub Copilot که متعلق به مایکروسافت است، هنوز بیشترین سهم بازار را دارد، اما محدودیت‌هایی دارد: فقط در محیط VS Code و چند IDE دیگر کار می‌کند و قیمت ماهانه آن ۱۰ دلار است. ChatGPT Desktop از این نظر برتری دارد که مستقل از IDE است و می‌تواند در هر محیط توسعه استفاده شود. علاوه بر این، قیمت اشتراک ChatGPT Plus (۲۰ دلار در ماه) شامل همه قابلیت‌ها از جمله GPT-4، DALL-E 3 و Codex است، در حالی که Copilot فقط برای کدنویسی طراحی شده است.

انویدیا با وال استریت ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه برای زیرساخت هوش مصنوعی بسیج کرد

دهم اوت ۲۰۲۶، انویدیا در همکاری با شش نهاد مالی بزرگ آمریکایی (Apollo، BlackRock، Blackstone، Brookfield، Goldman Sachs و KKR) اعلام کرد که یک پلتفرم مالی مستقل برای تأمین سرمایه زیرساخت‌های محاسباتی هوش مصنوعی ایجاد کرده است. هدف این پلتفرم، بسیج بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار از سرمایه‌گذاران شخص ثالث در طول چند سال آینده است. این توافق به معنای آن است که انویدیا دیگر فقط سازنده چیپ نیست، بلکه می‌خواهد به معمار زیرساخت AI تبدیل شود. به گفته CNBC، این مدل کسب‌وکار دقیقاً شبیه آن چیزی است که در حوزه املاک تجاری یا جاده‌های عوارضی اتفاق می‌افتد: شما زیرساخت می‌سازید، اجاره می‌دهید و درآمد پایدار به دست می‌آورید. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در مصاحبه با بکی کوئیک از CNBC توضیح داد که این پلتفرم به استارتاپ‌ها و شرکت‌های متوسط اجازه می‌دهد بدون پرداخت هزینه اولیه عظیم، به زیرساخت محاسباتی دسترسی پیدا کنند. به عبارت دیگر، اگر یک استارتاپ نیاز به ۱۰۰۰ GPU H100 داشته باشد، نیازی نیست ۳۰ میلیون دلار نقدی بپردازد. می‌تواند از طریق این پلتفرم اجاره کند و به صورت ماهانه هزینه بپردازد.

لری فینک، مدیرعامل BlackRock، در همین رویداد اعلام کرد که این پلتفرم به سرمایه‌گذاران نهادی اجازه می‌دهد روی زیرساخت AI سرمایه‌گذاری کنند، دقیقاً مثل سرمایه‌گذاری روی ساختمان‌های اداری یا فرودگاه‌ها. او گفت: "ما معتقدیم AI Compute یک Asset Class جدید است و بازده پایدار ۸ تا ۱۲ درصد سالانه خواهد داشت." این توافق شامل ساخت دیتاسنترهای اختصاصی در آمریکا، اروپا و خاورمیانه می‌شود. اولین دیتاسنتر در تگزاس در حال ساخت است و تا پایان ۲۰۲۶ راه‌اندازی خواهد شد. ظرفیت اولیه آن ۵۰۰ مگاوات برق خواهد بود که می‌تواند بیش از ۱۰۰ هزار GPU H200 را تغذیه کند. نکته جالب اینجاست که این پلتفرم فقط برای مشتریان خاص (Qualified Customers) در دسترس است. شرکت‌هایی که می‌خواهند از این سرویس استفاده کنند، باید حداقل ۱۰ میلیون دلار ارزش بازار داشته باشند و مدل کسب‌وکار AI-first داشته باشند. این محدودیت برای جلوگیری از سوءاستفاده Crypto Mining و سایر بارکاری‌های غیرمولد اعمال شده است.

گوگل جمینای به یک میلیارد کاربر رسید؛ سریع‌ترین محصول تاریخ گوگل

یازدهم اوت ۲۰۲۶، سوندار پیچای، مدیرعامل گوگل، در توییتر اعلام کرد که اپلیکیشن Gemini به یک میلیارد کاربر فعال ماهانه رسیده است. این رکورد جمینای را به سریع‌ترین محصول تاریخ گوگل برای رسیدن به این عدد تبدیل می‌کند. چهاردهمین محصول گوگل است که به این سطح می‌رسد، پس از Search، Gmail، Maps، YouTube، Chrome، Play Store و Android.

فوربز گزارش داد که رشد Gemini به سه دلیل اصلی رخ داده: اول، یکپارچه‌سازی با اندروید. در اندروید ۱۵، Gemini به عنوان دستیار پیش‌فرض جایگزین Google Assistant شده است. دوم، بسته‌بندی با Chrome و Workspace. هر کاربر Gmail یا Google Docs به صورت خودکار به Gemini دسترسی دارد. سوم، کمپین بازاریابی عظیم در هند با همکاری Jio که ۵۰۵ میلیون مشترک دارد. اما TechCrunch نکته مهمی را یادآوری می‌کند: تعداد کاربر لزوماً به معنای موفقیت نیست. بخش عمده‌ای از این یک میلیارد کاربر، افرادی هستند که Gemini را به دلیل یکپارچگی با سیستم‌عامل استفاده می‌کنند، نه به خاطر انتخاب آگاهانه. این مشابه همان اتفاقی است که برای Microsoft Edge افتاد: تعداد کاربر بالا، اما نرخ استفاده فعال پایین. با این حال، گوگل ادعا می‌کند که نرخ Retention هفتگی Gemini در حال افزایش است. در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶، ۶۷ درصد کاربرانی که Gemini را نصب کردند، حداقل یکبار در هفته از آن استفاده کردند. این عدد در سه‌ماهه اول فقط ۴۲ درصد بود. یکی از قابلیت‌های جدیدی که در این هفته به Gemini اضافه شد، Imagen 3 است که یک مدل تولید تصویر پیشرفته است و می‌تواند تصاویر فتورئالیستیک با کیفیت ۲۰۴۸×۲۰۴۸ بسازد. این مدل در حال حاضر فقط برای کاربران Gemini Advanced (۱۹.۹۹ دلار در ماه) در دسترس است، اما گوگل قول داده تا پایان سپتامبر برای همه رایگان شود.

ویندوز ۱۰ به پایان راه رسید؛ قیمت‌گذاری برنامه ESU اعلام شد

مایکروسافت ساختار قیمت‌گذاری برنامه Extended Security Updates (ESU) برای ویندوز ۱۰ را رسماً اعلام کرد. طبق این برنامه، هر دستگاه در سال اول (تا ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶) ۶۱ دلار هزینه دارد و این مبلغ در هر سال بعدی دو برابر می‌شود تا برنامه سه‌ساله در ۸ ژانویه ۲۰۳۰ به پایان برسد. این یعنی یک سازمان با ۱۰۰۰ دستگاه ویندوز ۱۰ باید برای سال اول ۶۱ هزار دلار بپردازد، سال دوم ۱۲۲ هزار دلار و سال سوم ۲۴۴ هزار دلار. در مجموع سه سال، هر دستگاه ۴۲۷ دلار هزینه خواهد داشت. The Register گزارش داده که این قیمت‌گذاری به طور عمدی گران طراحی شده تا سازمان‌ها را به سمت ویندوز ۱۱ سوق دهد. مایکروسافت در گذشته برای ویندوز ۷ همین استراتژی را اجرا کرد و موفق شد تا ۸۵ درصد کاربران سازمانی را به ویندوز ۱۰ منتقل کند.

اما نکته جالب اینجاست: مایکروسافت در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد که کاربران خانگی می‌توانند به صورت رایگان یک سال اضافی ESU دریافت کنند. Tom's Hardware گزارش داد که کاربرانی که قبلاً در برنامه ثبت‌نام کرده بودند، به صورت خودکار این سال اضافی را دریافت خواهند کرد. این تصمیم پس از واکنش شدید جامعه کاربری گرفته شد. بسیاری از کاربران خانگی که دستگاه‌های قدیمی‌تر دارند (مثلاً بدون TPM 2.0 یا CPU نسل هفتم اینتل)، نمی‌توانند به ویندوز ۱۱ مهاجرت کنند و مجبور به استفاده از ویندوز ۱۰ هستند. از نظر تکنیکال، برنامه ESU فقط آپدیت‌های امنیتی Critical و Important را پوشش می‌دهد، نه Feature Update‌ها. این یعنی هیچ قابلیت جدیدی به ویندوز ۱۰ اضافه نخواهد شد و فقط حفره‌های امنیتی پچ می‌شوند. یکی دیگر از محدودیت‌های ESU این است که لایسنس‌ها تجمعی هستند. اگر سازمانی در سال دوم تصمیم بگیرد وارد برنامه شود، باید هزینه سال اول را هم بپردازد. این قانون برای جلوگیری از سوءاستفاده و تأخیر عمدی سازمان‌ها وضع شده است.

اسپیس‌ایکس ۲۹ ماهواره استارلینک دیگر به مدار فرستاد؛ نودومین پرتاب سال ۲۰۲۶

صبح سه‌شنبه ۱۱ اوت، اسپیس‌ایکس ماموریت Starlink 10-19 را از پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال فلوریدا پرتاب کرد. موشک Falcon 9 در ساعت ۱۱:۵۸ صبح به وقت شرقی آمریکا از سکوی ۴۰ بلند شد و ۲۹ ماهواره Starlink V2 Mini را به مدار پایین زمین رساند. این نودوسومین پرتاب Falcon 9 در سال ۲۰۲۶ و هفتادودومین ماموریت اختصاصی استارلینک بود. بوستر مرحله اول با موفقیت روی کشتی بدون سرنشین در اقیانوس اطلس فرود آمد. این بوستر خاص (شماره B1085) برای پنجمین بار پرواز کرد. Space.com گزارش داد که این بوستر قبلاً دو ماموریت فضانوردی انجام داده بود: Crew-9 به ایستگاه فضایی بین‌المللی در سپتامبر ۲۰۲۴ و Fram2 که اولین پرواز قطبی زمین بود در مارس ۲۰۲۵. استفاده از همین بوستر برای بارهای مختلف نشان می‌دهد اسپیس‌ایکس چقدر به قابلیت اطمینان بوسترهای بازیافتی خود اعتماد دارد.

ماهواره‌های V2 Mini نسخه بهبودیافته نسل دوم استارلینک هستند که ظرفیت باند پهن‌تر و تأخیر کمتری دارند. هر ماهواره وزن تقریبی ۸۰۰ کیلوگرم دارد و می‌تواند ۴ برابر بیشتر از نسل اول داده منتقل کند. یکی از نکات جالب این پرتاب، استفاده از مسیر شمال شرقی بود. معمولاً پرتاب‌های استارلینک از کیپ کاناورال به سمت شرق یا جنوب شرقی انجام می‌شوند، اما این بار مسیر شمال شرقی انتخاب شد تا ماهواره‌ها را در مدار قطبی بالاتر قرار دهد. این مدار برای پوشش مناطق شمالی کانادا و اسکاندیناوی ضروری است. اسپیس‌ایکس در حال حاضر بیش از ۶۲۰۰ ماهواره استارلینک فعال در مدار دارد و هدف نهایی آن رساندن این عدد به ۴۲ هزار ماهواره است. البته این هدف به تأیید FCC و سازمان‌های بین‌المللی نیاز دارد که هنوز در حال بررسی هستند. نکته قابل توجه دیگر، رقابت فزاینده در بازار اینترنت ماهواره‌ای است. آمازون با پروژه Kuiper و چین با پروژه GW در حال ورود به این بازار هستند. آمازون قرار است تا پایان ۲۰۲۶ اولین ماهواره‌های تجاری خود را پرتاب کند و چین نیز در حال ساخت ۱۳ هزار ماهواره برای پروژه ملی خود است. بررسی اقتصاد اسپیس‌ایکس نشان می‌دهد این شرکت چطور با مدل کسب‌وکار منحصربه‌فرد خود توانسته صنعت فضایی را متحول کند. در گذشته، پرتاب یک ماهواره به مدار پایین زمین حدود ۱۰ هزار دلار به ازای هر کیلوگرم هزینه داشت. اسپیس‌ایکس این عدد را به کمتر از ۱۵۰۰ دلار رسانده است. این کاهش هزینه ناشی از سه عامل اصلی است: بازیافت بوسترها، تولید انبوه موشک‌ها و عمودی‌سازی زنجیره تأمین. اسپیس‌ایکس بیشتر قطعات موشک‌های خود را داخلی تولید می‌کند، در حالی که شرکت‌های سنتی مثل Boeing و Lockheed Martin از صدها تأمین‌کننده خارجی استفاده می‌کنند.