مجید قربانی نژاد

شکست انحصار ARM و x86: انقلاب محاسباتی RISC-V و فتح ۲۵ درصد بازار جهانی تراشه‌ها (۲۰۲۶)

تحلیل جامع معماری متن‌باز RISC-V، نابودی انحصار ARM/x86، شتاب‌دهنده‌های AI بر پایه سیلیکون آزاد و فرصت‌های طلایی طراحی تراشه بومی ایرانی در عصر سیلیکون متن‌باز.

شکست انحصار ARM و x86: چگونه معماری متن‌باز RISC-V با فتح ۲۵ درصد بازار چیپ‌ها در ۲۰۲۶، شتاب‌دهنده‌های AI و امنیت سخت‌افزاری را برای همیشه دگرگون می‌کند. [IMAGE_PLACEHOLDER_1] بخش اول: مقدمه و معماری دستورالعمل

(ISA) در قلب هر پردازنده‌ای — از تراشه کوچک داخل ساعت هوشمند شما تا ابرپردازنده‌های چند میلیون دلاری موجود در دیتاسنترهای انویدیا — یک "زبان مادری" وجود دارد که آن پردازنده فقط آن زبان را می‌فهمد. این

زبان، "معماری مجموعه دستورالعمل" (Instruction Set Architecture - ISA) نام دارد. ISA مشخص می‌کند که پردازنده چگونه دستورات را از نرم‌افزار دریافت، رمزگشایی و اجرا کند. برای بیش از چهار دهه، دنیای پردازنده‌ها

تحت سلطنت مطلق دو ISA انحصاری بود: x86 (متعلق به اینتل و AMD) که بازار دسکتاپ و سرور را در قبضه داشت، و ARM (متعلق به شرکت ARM Holdings) که بازار موبایل و تبلت و تراشه‌های کم‌مصرف را اشغال کرده بود. هر

دوی این معماری‌ها "مالکیتی" (Proprietary) هستند. یعنی اگر شرکتی مانند سامسونگ یا هواوی بخواهد یک پردازنده طراحی کند، مجبور است هزینه‌های لایسنس (Royalty) هنگفتی به ARM بپردازد. در مورد x86 اوضاع بدتر است:

اساساً فقط اینتل و AMD حق طراحی تراشه x86 را دارند و هیچ شرکت دیگری در جهان مجاز به ساخت پردازنده x86 نیست. این انحصار در سال ۲۰۲۶ برای اولین بار به طور جدی زیر سوال رفته، و عامل آن، ظهور انقلابی معماری

متن‌باز RISC-V است. [IMAGE_PLACEHOLDER_2] بخش دوم: تاریخچه مختصر انحصار ARM/x86 و هزینه‌های لایسنس شرکت ARM Holdings (اکنون متعلق به سافت‌بانک ژاپن) یک مدل تجاری منحصربه‌فرد دارد: خودش تراشه نمی‌سازد بلکه

طرح‌های معماری هسته پردازنده را طراحی می‌کند و لایسنس آن‌ها را می‌فروشد. اپل برای تراشه‌های M-series خود، کوالکام برای Snapdragon، سامسونگ برای Exynos، و مدیاتک برای Dimensity همگی باید حق لایسنس به ARM

ادامه مطلب در سایت